Bẫy cư trú thuế 183 ngày: Hiểu đúng để tối ưu hóa tài chính hợp pháp

Nhiều người thường nghĩ rằng quy tắc 183 ngày là “tấm vé thông hành” cho phép chúng ta trốn thuế ở bất cứ đâu. Thực tế, hiểu lầm này có thể gây ra những rủi ro nguy hiểm nhất cho cộng đồng các nhà đầu tư nước ngoài. Việc dành ít hơn 183 ngày ở một quốc gia không đồng nghĩa với việc quý vị nghiễm nhiên không phải nộp thuế. Vì mỗi quốc gia đều có vũ khí riêng để xác định cư trú thuế và nghĩa vụ phải thực hiện. Hiểu rõ quy tắc này tại các quốc gia lớn chính là chìa khóa để tối ưu hóa tài chính hợp pháp. 

Nguồn gốc quy tắc 183 ngày cư trú thuế 

Ngưỡng 183 ngày (tương đương nửa năm) xuất hiện phổ biến trong Công ước Thuế Mẫu của OECD và hệ thống pháp luật thuế của nhiều quốc gia. Mặc dù vậy, các cơ quan thuế từ lâu đã nhận ra rằng các cá nhân có thể lợi dụng việc tự do di chuyển để duy trì liên kết chặt chẽ với các quốc gia có thuế suất cao, mà không bao giờ cư trú đủ số ngày quy định. Do đó, thay vì chỉ đếm ngày cư trú thực tế, các quốc gia phát triển đã bắt đầu thiết lập các hệ thống kiểm tra đa tầng phức tạp nhằm hạn chế tình trạng trốn thuế. 

Hiểu đúng quy tắc thuế 183 ngày giúp quý nhà đầu tư vận dụng tối đa chính sách, tối ưu hóa tài chính hợp pháp.

Cách tiếp cận khác biệt của các quốc gia lớn 

Tại các quốc gia, quy tắc 183 ngày không giống nhau. Mỗi quốc gia đều áp dụng “bộ lọc riêng” để xác định trách nhiệm nộp thuế đối với những người cư trú. Cụ thể: 

Ý: Bổ sung bài kiểm tra về sự hiện diện trực tiếp  

Kể từ năm 2024, Ý bắt đầu siết chặt quy định về cách xác định cư trú thuế. Bên cạnh các yếu tố về nơi ở thường xuyên và đăng ký hộ tịch, Y bổ sung xem xét tiêu chí hiện diện thực tế. Theo đó, nếu quý vị cư trú tại Ý trên 183 ngày/năm thì quý vị là cư dân thuế, bất kể gia đình hay kinh doanh tại đâu. Những chuyến đến ý ngắn ngày cũng sẽ được cộng dồn hoặc một phần ngày cũng được tính đủ 1 ngày. 

Vương Quốc Anh: Ban hành Hệ thống thuế SRT phức tạp 

Kể từ năm 2013, Vương Quốc Anh đã từ bỏ việc đếm ngày đơn giản để tính thuế đối với cá nhân cư trú. Theo đó, quốc gia này ban hành Hệ thống thuế SRT thay thế. Hệ thống này vận hành theo 3 cấp độ sau:

• Cấp 1: Quý vị chỉ có thể không phải thực hiện nghĩa vụ thuế khi ở Anh dưới 16 ngày đối với trường hợp từng là cư dân hoặc dưới 46 ngày đối với trường hợp chưa từng là cư dân tại quốc gia này. 
• Cấp 2: Quý vị phải thực hiện nghĩa vụ thuế tại quốc gia này khi cư trú trên 183 ngày hoặc có nơi ở duy nhất tại đây trên 91 ngày. 
• Cấp 3: Khi không thuộc hai trường hợp trên, Vương Quốc Anh sẽ xem xét đến các yếu tố nơi cư trú của người thân gia đình, công việc và chỗ ở. Nếu quý vị có nhiều mối liên hệ tại đây, chỉ cần 46 ngày lưu trú cũng đủ để quý vị bị đánh thuế toàn cầu. 

Tây Ban Nha: Xác định cư trú thuế dựa trên mối liên hệ gia đình và công nghệ sử dụng  

Khác với các quốc gia, Tây Ban Nha cực kỳ quyết liệt trong việc xem xét xác định cư trú thuế đối với cá nhân cư trú. Cụ thể, nếu vợ/chồng hoặc con cái của quý vị ở Tây Ban Nha, Chính phủ quốc gia này mặc định quý vị là cư dân thuế, trừ khi quý vị có cơ sở để phản biện lại lập luận này. Ngoài ra, cơ quan thuế tại Tây Ban Nha cũng sử dụng dữ liệu thẻ tín dụng, mạng xã hội và tín hiệu điện thoại để xem xét xác định nghĩa vụ thuế đối với cá nhân cư trú thuế. 

Theo dòng lịch sử, vụ Shakira cho thấy Tây Ban Nha rất cứng rắn trong việc xác định cư trú thuế. Dù Shakira đăng ký cư trú tại Bahamas giai đoạn 2012–2014, công tố viên cho rằng cô thực tế ở Tây Ban Nha quá 183 ngày do sống cùng bạn đời. Họ dùng dữ liệu mạng xã hội, các sự kiện công khai và hồ sơ tài chính để chứng minh. Vụ việc kết thúc vào tháng 11/2023 với khoản bồi thường khoảng 22 triệu EUR. Đáng chú ý là Tòa án Tối cao Tây Ban Nha năm 2023 phán quyết rằng nếu có Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, Tây Ban Nha không được tự ý phủ nhận Giấy chứng nhận cư trú thuế của nước khác. Người nộp thuế có chứng nhận hợp lệ phải được bảo vệ theo đúng quy tắc trong hiệp định.

Úc: Xác định cư trú thuế theo nơi thường trú 

Không chỉ nhìn vào số ngày cư trú, Úc xác định cư trú thuế dựa trên nơi ở thường xuyên, trừ khi quý vị chứng minh được rằng mình đã có cuộc sống định cư lâu dài ở nước khác ngoài Úc. 

Hoa Kỳ: Xác định cư trú thuế theo tổng thời gian 3 năm 

Mỹ sử dụng bài kiểm tra hiện diện đáng kể với công thức sau: 

• Số ngày trong năm hiện tại được tính đầy đủ.
• Số ngày năm trước được tính bằng 1/3
• Số ngày của hai năm trước được tính bằng 1/6  

Nếu tổng thời gian là 183 ngày, quý vị là cư dân thuế. Điều đó có nghĩa là chỉ cần thời gian trung bình ở Mỹ mỗi năm khoảng 120 ngày trong liên tục 3 năm, quý vị được xác định là cư dân thuế và phải thực hiện nghĩa vụ.

Mỹ là một trong những quốc gia có chính sách “sàng lọc” đối tượng cư trú thuế khắt khe nhất thế giới.

Lập kế hoạch chiến lược: Tận dụng chính sách thuế thay vì né tránh 

Thay vì cố gắng “vô hình” trước các hệ thống thuế có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý không đáng có, chúng tôi khuyến nghị quý vị nên chọn cách tiếp cận thông minh là thiết lập nơi cư trú thuế chiến lược. Theo đó:

• Chiến lược thuế theo lãnh thổ: Chỉ đánh thuế thu nhập phát sinh nội địa, còn các khoản thu nhập nước ngoài được miễn thuế hoàn toàn. Chính sách này được áp dụng tại các quốc gia như UAE, Panama. 
• Chiến lược thuế ấn định: Chỉ cần nộp một khoản thuế ấn định hằng năm để được miễn thuế thu nhập toàn cầu. Chính sách này được áp dụng tại một số bang ở Thụy Sĩ, Ý và Hy Lạp. 
• Chiến lược thực hiện Hiệp định tránh đánh thuế hai lần: Sử dụng Giấy chứng nhận cư trú thuế để bảo vệ bản thân trước khi bị hai quốc gia cùng yêu cầu thực hiện cho một nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân. Chính sách này được áp dụng tại các quốc gia OECD. 

Nói tóm lại, mỗi quốc gia đều có cách định nghĩa về nơi cư trú thuế theo cách riêng của mình và biện pháp bảo vệ đáng tin cậy nhất là hiểu chính xác những quy định nào được áp dụng cho trường hợp của quý vị. Thực tế, quy tắc 183 ngày là cơ sở tham khảo, nhưng không phải là lối thoát vạn năng như mọi người vẫn thường hiểu. Để được tư vấn lộ trình tối ưu hóa tài chính hợp pháp bằng việc vận dụng đúng chính sách thuế phù hợp với trường hợp của quý vị, vui lòng liên hệ với đội ngũ SI Group:

🏢: Tầng 44 Bitexco Financial Tower, 02 Hải Triều, P. Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

🏛️: Tầng 19, Capital Place, 29 Liễu Giai, P. Ngọc Hà, TP. Hà Nội.

☎️: (+84)979 355 355

Khám phá thêm về SI Group

Facebook | Zalo | Linkedin | Youtube 

>>> CÓ THỂ QUÝ VỊ QUAN TÂM:

• Khi giới siêu giàu vẽ lại bản đồ thuế: 3 đích đến dẫn dắt xu hướng toàn cầu
• Chương trình Lump-Sum Tax Thụy Sĩ 
• Làm cách nào để tối ưu lợi ích và quản trị rủi ro khi sở hữu song tịch?
• New Zealand – “Kế hoạch B” hoàn hảo cho giới thượng lưu Mỹ năm 2026
• Khi công dân toàn cầu bị hiểu nhầm thành sưu tập hộ chiếu
• Tái định nghĩa “hộ chiếu quyền lực” trong kỷ nguyên toàn cầu năm 2026
• Đọc vị 3 xu hướng định cư của người Việt
• Vì sao người giàu ngày càng rời xa các chương trình định cư công khai đại trà?